Operacje pokojowe ONZ

Czym są operacje pokojowe?

Celem NZ jest zapewnienie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. W związku z tym NZ zostały upoważnione do stosowania zbiorowych środków dla zapobiegania zagrożeniom pokoju i ich usuwania, tłumienia wszelkich aktów agresji i innych naruszeń pokoju. Organem wyposażonym w kompetencje do podejmowania akcji w razie zagrożenia pokoju, naruszania pokoju i aktów agresji oraz innych naruszeń pokoju jest Rada Bezpieczeństwa. Zgodnie z Kartą ma ona obowiązek zapobiegania aktom naruszania pokoju oraz zastosowania środków przymusu w razie dopuszczenia się przez państwo aktu agresji. Środki stosowane przez Radę mogą mieć charakter zapobiegawczy (np. zarządzenia tymczasowe), przymusu pośredniego lub bezpośredniego. Decyzje o zastosowaniu danego środka podejmują państwa zasiadające w Radzie.

W okresie zimnej wojny system bezpieczeństwa wypracowany przez Kartę był sparaliżowany. Złożyły się na to nie tylko rywalizacja pomiędzy mocarstwami, ale również brak specjalnych układów z państwami członkowskimi NZ w sprawie kontyngentów wojskowych i rodzajów broni, które pozwalałyby podjąć skuteczną akcję militarną. W tej sytuacji NZ wykorzystywały inne środki przewidziane w Karcie, nie wymagające użycia siły zbrojnej czy wskazania agresora. Między innymi art. 40 Karty przewidywał możliwość stosowania przez Radę środków tymczasowych pozwalających na przeprowadzanie operacji pokojowych nie mających charakteru sankcji. Operacje takie mogły obejmować wezwanie do zaprzestania działań wojennych, wycofania sił zbrojnych stron walczących, akcje wojskowe zapobiegające bezpośrednim starciom i incydentom zbrojnym. Szeroki wachlarz możliwości zastosowania operacji spowodował, iż stały się one najczęściej wykorzystywanym przez NZ instrumentem ochrony pokoju i bezpieczeństwa. Operacje te powszechnie nazywane są operacjami pokojowymi, mimo iż termin ten nie został użyty w Karcie. Stopniowo ich formuła rozwijała się przez cały okres zimnej. Zasady ich przeprowadzania ukształtowały się poprzez praktykę. Przeprowadzane są na życzenie lub za zgodą stron. Cechuje je bezstronność wobec stron konfliktu i ograniczone prawo do użycia siły w celu samoobrony.

W latach 90-tych, wraz z upadkiem żelaznej kurtyny, wzrosła liczba konfliktów lokalnych o charakterze wewnątrzpaństwowym. Jednocześnie zakończenie rywalizacji pomiędzy mocarstwami pozwoliło NZ na aktywniejsze włączenie się w działania mające na celu ochronę międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. NZ coraz częściej podejmowały operacje pokojowe. Zapotrzebowanie na nie doprowadziło do poszerzenia ich celów i zadań. W latach 90-tych w ramach operacji pokojowych, oprócz działań mających na celu przywrócenie pokoju i bezpieczeństwa, udzielano pomocy humanitarnej i kontrolowano przestrzeganie praw człowieka, sprawowano kontrolę nad przebiegiem wyborów, ewakuowano ludność z regionów zagrożonych skutkami konfliktów zbrojnych, prowadzono szkolenie miejscowych oddziałów wojska i policji, udzielano pomocy w przywracaniu administracji cywilnej. W drugiej połowie lat 90-tych pojawił się typ operacji pokojowych, w których oddziały wojskowe uzyskały prawo stosowania siły. W wypadku ataku ze strony uczestników konfliktu mogły przystąpić do działań odwetowych.

 

, ,

  1. Dodaj komentarz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: